Hikâye, insanlık tarihinin en eski anlatı biçimlerinden biridir. İlk insanların mağara duvarlarına çizdiği resimler, avlanma hikayelerini anlatan sembollerle doluydu. Bu erken dönemlerde, insanlar yaşadıkları olayları anlatmak ve paylaşmak için basit semboller kullanıyorlardı. Bu durum, hikâye anlatımının temelini oluşturdu. Zamanla, sözlü kültür gelişti ve topluluklar arasında hikâye anlatımı, sosyal etkileşimlerin önemli bir parçası haline geldi. Şarkılar, masallar ve destanlar aracılığıyla nesiller boyu aktarılan hikâyeler, insanların yaşamları ve değerleri hakkında bilgi sundu. Yunan mitolojisinden, Mezopotamya efsanelerine kadar birçok kültürde hikâye anlatımı, din ve sosyal yaşamın ayrılmaz bir parçası olmuştur. [1]
Türk edebiyatında ise hikâye türü, Batı etkisiyle Tanzimat Dönemi’nde gelişmeye başlamıştır. Bu dönemde, Ahmet Mithat Efendi’nin “Letaif-i Rivayat” adlı eseri, Türk edebiyatında ilk hikâye kitabı olarak kabul edilmektedir. Eser, 1870 yılında yayımlanmış ve toplamda 25 hikâyeden oluşmaktadır. Olay merkezli, ders verici ve halka hitap eden bir üslupla yazılmıştır. Ahmet Mithat Efendi, “yazı makinesi” olarak bilinir ve halkı düşünmeye yönlendiren, sade bir dil kullanır. [2]
Modern anlamda ilk hikâye örneği ise Sami Paşazade Sezai’nin 1892 yılında yayımladığı “Küçük Şeyler” adlı eseriyle ortaya çıkmıştır. Bu eser, Batılı hikâye türüne uygun olarak yazılmış ve insan psikolojisi, duygu durumları gibi unsurları ön plana çıkarmıştır. Küçük Şeyler, çağdaş kısa hikâye anlayışına yakın bir yapı sergiler ve Türk edebiyatında Batılı anlamda ilk hikâye olarak kabul edilir. [3]
Sonuç olarak, Türk edebiyatında ilk hikâye kitabı olarak “Letaif-i Rivayat” kabul edilirken, modern anlamda ilk hikâye örneği “Küçük Şeyler”dir. Her iki eser de Türk hikâye geleneğinin temellerini atmış ve sonraki nesillere ilham kaynağı olmuştur.
—
Sources:
[1]: https://turkdiliveedebiyati.com/ilk-hikaye/?utm_source=chatgpt.com “İlk Hikaye – Türk Dili Ve Edebiyatı”
[2]: https://sorumatik.co/t/ilk-hikaye-ornegi-turk-edebiyati/434933?utm_source=chatgpt.com “İlk hikaye örneği türk edebiyatı – Sorumatik”
[3]: https://sorumatik.co/t/turk-edebiyatinda-batili-anlamda-ilk-hikaye/246879?utm_source=chatgpt.com “Türk Edebiyatında Batılı Anlamda ilk Hikaye – Sorumatik”