Ertuğrul Gazi’nin Babası Kimdir, İlber Ortaylı?
Hadi gelin, biraz kafa karıştırıcı ama bir o kadar da eğlenceli bir konuya dalalım. Hepimiz Diriliş Ertuğrul dizisini izledik, değil mi? Ertuğrul Gazi, cesur, karizmatik, gözü kara, adaletli, kısacası diziye adını veren başrol. Ama bir de şu soru var: Ertuğrul Gazi’nin babası kimdir, İlber Ortaylı mı? Yani, gerçekten de böyle bir ihtimal var mı? Hadi gelin, bu olasılığı biraz irdeliyelim.
İçimdeki mizahi yön, bu soruya “Tabii ki İlber Ortaylı’dır” diye cevap veriyor çünkü bu ikilinin özellikleri arasında bazı benzerlikler yok değil. Ama sonra içimdeki diğer ben, çok düşünmeye başlıyor: “Burası tarih, burada işler biraz daha ciddiye biner, biraz mantık gerekiyor.” Yani, Ertuğrul Gazi’nin babası tarihsel olarak Osman Gazi ve İlber Ortaylı tabii ki bir Türk tarihçisi olarak tarihin bir parçası, ama babalık meselesi biraz daha derin.
İlber Ortaylı’nın Karizması ve Ertuğrul Gazi’nin Babası
Diziye başlamadan önce bir dakika duralım ve İlber Ortaylı’nın kim olduğuna bakalım. Gerçekten de her gördüğümüzde karşımıza dev bir tarihçi çıkıyor. Yani, tarihe olan ilgisi, bir elmayı yemeye başlaması gibi doğal bir şey değil. İlber Ortaylı demek, bir konuda ne kadar derinlemesine konuşulabileceğiyle ilgili bir referans demek. Hani bazen bir sohbet ederken, “Ooo İlber Hocam olsaydı ne derdi” diye geçer aklınızdan ya, işte bu kadar derin ve bilgi dolu bir adam.
Peki ama Ertuğrul Gazi’nin babası kimdir sorusuyla İlber Ortaylı’nın bir ilgisi olabilir mi? Gülümseyin, çünkü burada işler biraz daha ilginçleşiyor.
İçimdeki arkadaşım beni dürtüyor: “İlber Ortaylı, Ertuğrul Gazi’nin babası olsa, düşün sadece! Hem tarihçi, hem bu kadar bilgili, hem de Osmanlı’nın başına geçmek isteyen bir baba figürü. Muhteşem olurdu!” Ama sonra hemen içimdeki mantıklı insan devreye giriyor: “Bir dakika, o zaman diziye akademik bir hava katardık ama öyle bir babalık ne kadar tarihî olurdu, değil mi?”
İlber Ortaylı ve Ertuğrul Gazi Arasındaki Benzerlikler
Beni tanıyanlar iyi bilir, bazen çok ciddi şeyleri bile espriye dökmeden geçemem. Bu yazıyı yazarken de kendimi tam bir mizah bombası gibi hissediyorum. Ertuğrul Gazi’nin babası meselesiyle İlber Ortaylı’yı birleştirmek oldukça eğlenceli. Şimdi, biraz akılcı bir şekilde bakmaya çalışalım ama biraz da eğlenelim.
Ertuğrul Gazi’nin babasının Osman Gazi olduğu ve tarihsel olarak da Osmanlı’nın temellerini atmış bir lider olduğu doğru. Ama İlber Ortaylı’nın “karizma”sı ve “ağır abi” havası Ertuğrul’un babasına uyar mı? Hadi, derinlemesine bir karşılaştırma yapalım:
Ertuğrul Gazi’nin babası: Osmanlı Devleti’nin temellerini atan biri. Kahraman, cesur, halkın gözünde bir “lider”. Cesaret, adalet anlayışı ve halkı için yaptığı fedakarlıklarla tanınıyor.
İlber Ortaylı: Osmanlı tarihine dair her şeyi neredeyse ezbere bilen, konuşmaya başladığı anda “sözün hükmü” olan bir tarihçi. Hani sohbet sırasında bile, “Hocam siz de Osmanlı’yı anlatmaya başlarsanız biz de orada kayboluruz” dediğimiz o insan.
Bence ikisi arasında sadece bir fark var: İlber Ortaylı ciddi anlamda bir tarihçi, Ertuğrul Gazi’nin babası ise tarihe geçmiş gerçek bir lider. Ama şunu da kabul etmemiz gerek: İlber Ortaylı, sahnedeki o “ağırbaşlı duruş”uyla gerçekten bir lider gibi duruyor. Hani biraz akademik bir lider, ama o da bir tür “liderlik” değil mi? Yani, Ertuğrul’un babası olsaydı, karşımıza bir Osman Gazi değil, daha çok kitaplı, entelektüel bir baba çıkabilirdi.
İçimdeki mühendis (gerçekten bu tipteki insanları seviyorum) buna şöyle yorum getiriyor: “Ertuğrul Gazi’nin babası Osmanlı’nın temellerini atarken, İlber Ortaylı Osmanlı tarihi üzerine temelleri atıyor. Yani bir anlamda, farklı alanlarda olsa da aynı görevde gibiler.” Ooo, bunu duydunuz mu? Şu açıdan bakınca bir bağ kurmam mümkün: İlber Ortaylı da, bilgi ile halkı yönlendiren, yön gösteren bir tür lider. Ama tabii ki karizmatik Osmanlı savaşçısı tarzında değil!
İlber Ortaylı’nın Ertuğrul Gazi Babası Olması Durumunda Dizi Nasıl Olurdu?
Hadi şimdi tamamen eğlenceli bir senaryo üzerinden gidelim. Ertuğrul Gazi’nin babası İlber Ortaylı olsaydı ne olurdu? Şu ana kadar bir sürü ihtimal sundum, ama bir de gerçekten böyle bir şey olsaydı, işte o zaman tam bir komedi olurdu.
Beni izleyen arkadaşlarımdan biri şöyle demişti: “Hocam, düşün, İlber Ortaylı sahnede… Ertuğrul’un yanında babası, bir yanda müzikler çalıyor ama İlber abi, rahat rahat bir makale okuyor.” Yani, sahnede ciddi ciddi Osman Gazi’nin yerine İlber Ortaylı olursa, her sahnede daha çok “tarihi anlatımlar” olurdu, değil mi? Savaş sahneleri yerine “Bu Ertuğrul, bu kadar hızlı at koşar, ama atın evrimsel süreci de çok ilginçtir” gibi bir açıklama yapabilir miydi? Kafanızda canlandığı gibi, bir savaşçı yerine, “düşünsel silahlar” devreye girerdi.
Kısa bir diyalog hayal edelim:
Ertuğrul: “Baba, bu kadar düşman karşısında ne yapmalıyız?”
İlber Ortaylı: “Ertuğrul, işte burada önemli olan tarihsel bağlamı doğru anlamaktır. Savaşmak yerine, burada sosyo-ekonomik koşulları analiz etsek çok daha verimli olur.”
Ertuğrul: “Ama baba, ben buradayım ve savaşmam gerek…”
İlber Ortaylı: “Evet, ama biliyor musun, bu savaşın tarihi kökenleri çok derinlere dayanıyor, gel sana anlatayım…”
Yani, İlber Ortaylı’nın baba olduğu bir Diriliş Ertuğrul dizisi, herhalde aksiyon değil, tarih dersine dönüşürdü. Arada “Yaşasın Osmanlı!” diye bağıran bir Ertuğrul ile, yanında entelektüel açıklamalar yapan bir baba!
Sonuç: Ertuğrul Gazi’nin Babası Kimdir?
Şu noktaya gelirken gerçekten şunu düşünüyorum: Ertuğrul Gazi’nin babası İlber Ortaylı olsaydı, hem tarih dersine dönüşen hem de diziye akademik bir hava katılan bir yapım olurdu. Ama tabii ki gerçekler ortada: Ertuğrul Gazi’nin babası Osman Gazi’dir. Yine de İlber Ortaylı’nın tarihsel bir “duruş”u ve derin bilgisi ile, farklı bir dünya kurgusu yapmamız gerçekten eğlenceliydi.
Sonuç olarak, Ertuğrul Gazi’nin babasının kim olduğunu tartışırken, bir yandan tarih hem de mizah dünyasına adım attık. İlber Ortaylı bir lider olur muydu? Belki… Ama asıl lider, Osmanlı’yı kuran gerçek kahramanlardan biri olan Osman Gazi’dir.